A+ R A-

Engineering and technology in Myrtis’ time

E-mail Print PDF

(by Athanasios Tolis, mechanical-engineer)


Engineering and technology

The technological advances constitute an interesting basis for the analysis of the ancient organized societies. During the lifetime of Myrtis, right after the Golden age of Pericles, the technological achievements had already been mature enough and proven in the construction of Parthenon and of the masterpieces realized in the wider area of the ancient Athenian Acropolis. These constructions had already been completed characterizing the Golden Age as one of the most brilliant periods of human civilization not only in respect of engineering progress but also in terms of spiritual perfection, financial robustness and military power. The experience gained as well as the tools developed during that period, were of significant importance, regarding the reliability and the duration of the constructions. Technological advances have been recorded in multiple areas of science and everyday’s activities like private (and/or municipal) constructions, energy (for heating and cooking), domestic infrastructures as well as in military activities. In the next subparagraphs, some of the technical advances are briefly described thus giving an image of life standards during the time-period of Myrtis.


Civil engineering and constructions

The houses were built upon rock solid substructures. The raw material of the walls was mainly comprised of wood and/or bricks whilst the roofs were usually constructed using tiles. Very few windows were used for the lighting (for safety reasons) and there was only one door (usually from wood). As for the floor, it was covered with little pebbles on a lime mortar sub layer. The tools used for the construction were pretty much similar with today’s hand tools. The heavy lifting mechanisms (cranes) were used for big public constructions and they were similar to modern cranes –at least to a point, mainly concerning the basic principles of operation–.


Energy needs

The ancient Athenian homes (Hestia) were mainly heated by wood-fired (or more rarely wood coal) stoves. Stone furnaces were used for the cooking usually in the yard. Portable furnaces were also used for this task. The portable furnaces were also useful for internal heating thus exploiting the energy source (wood) for two tasks. In this manner the efficiency of the fuel were maximized, which remains a challenge even for today’s energy designers.


Furniture and domestic vessels

The furniture of the Athenian home (Hestia) was comprised of simple tables and beds covered with multiple blankets and pillows. The cookers (basically very small fictile vessels) indicate the cooking habits as well as many problems related with the food maintenance. For this reason the cooking and the maintenance procedure imposed the need for small food quantities. The seeds were usually roasted thus extracting a nice smell, whilst it is noted that frying with olive oil, was not a known practice.


Military techniques

The 4th century B.C. was marked by deadly long lasting military operations between the stronger military powers of Greece. An optimal military operation was mainly based on the fast communication between the units and/or troops in order to coordinate their moves thus finishing the opponent. The “hydraulic telegraph” and the “pirsia” were the most significant components of the communication system of the era. The “hydraulic telegraph” was a comprised of a complicated water barrel’s network. Vertical rods marked with the letters of the alphabet were attached to floating corks. The “pirsia” was mainly comprised of a system of fires lighted in subsequent vigilantes thus enabling an early-warning system and message transmission.



Σταμάτης Ε., Αι μυστικαί τηλεπεκοινωνίαι των αρχαίων Ελλήνων, 1969. 

Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας, Τεχνικό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Αρχαία Ελληνική Τεχνολογία. Κατάλογος της Έκθεσης, Κρυπτοστοά Αρχαίας Αγοράς, 21 Αυγούστου-22 Σεπτεμβρίου 1997, Θεσσαλονίκη, 1997.

ΝΟΗΣΙΣ (πύλη της αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας). Κέντρο διάδοσης επιστημών και μουσείο τεχνολογίας. http://www.tmth.edu.gr/aet/index.html


English Glossary:

Crane:  Ancient system used for the lifting, handling and movement of megaliths (heavy stones or marble volumes). The cranes were mainly used for the construction of temples or public buildings (like academies, barracks etc.). A draft schematic of an ancient crane is shown in the following picture.


Heavy weight lifting machine (crane) in Ancient Athens
Source: Α. Nomikos, Α΄ Department of Prehistoric and Classic archaeological findings




Stove: Wood-fired heating device with high efficiency due to optimal air circulation geometry. It was mainly used for internal space heating. The fuel was combusted on a metallic grid inside the vessel’s casing. Hot air is entrapped between the grid and the bottom of the vessel thus increasing the heating efficiency. The outer casing was perforated, enabling optimal air circulation thus prolonging the duration of the produced heat. 20% of the heat was radiated by the fire whilst the remaining 80% was radiated by the vessel’s casing.


Portable perforated furnace. Source: http://www.tmth.edu.gr/aet/index.html







Engineering: Based on the word “engine” ultimately derived from the Latin “ingenium” meaning “innate quality, especially mental power, hence a clever invention”. This, in turn is based on the abridgment of the ancient Greek phrase «εν τω νου γίγνεται» (pronounced: en to nu gignetai), which means: “it is born in the mind”.


Μηχανική και τεχνολογία

Στους τομείς ενδιαφέροντος, μελέτης και ανάλυσης των αρχαίων οργανωμένων κοινωνιών ανήκει και η τεχνολογία που είχαν αναπτύξει. Στην αρχαία Αθήνα, κατά τη διάρκεια ζωής της Μύρτιδος, η τεχνολογία και οι επιμέρους τεχνικές μέθοδοι είχαν φτάσει σε ένα σημείο ωρίμανσης. Τα θαυμαστά αριστουργήματα του Παρθενώνα και του ευρύτερου χώρου της Ακροπόλεως είχαν ολοκληρωθεί λίγα χρόνια πριν, έχοντας αφήσει ανεξίτηλα τα σημάδια τους στους αιώνες ως κορυφαία επιτεύγματα του ανθρώπινου πολιτισμού, όχι μόνο στο επίπεδο της μηχανικής αλλά ταυτόχρονα και σαν ένδειξη πνευματικής τελειότητας, οικονομικής ευρωστίας και στρατιωτικής ισχύος. Πέρα από τη διαχρονικότητά τους όμως, προσέφεραν και στην καθημερινότητα του Αθηναίου πολίτη τα εργαλεία και φυσικά την εμπειρία για την κατασκευή αξιόπιστων κατασκευών σε σύντομο χρόνο. Η τεχνολογία βέβαια, δεν περιορίζεται μόνο σε κατασκευαστικές δραστηριότητες αλλά και σε πολλές άλλες όπως η εξυπηρέτηση ενεργειακών αναγκών, η άντληση και η παροχή νερού, η αποχέτευση λυμάτων καθώς και οι εξελίξεις στην τέχνη του πολέμου. Στις επόμενες υπο-παραγράφους επιχειρείται μια σύντομη περιγραφή κάποιων από τις βασικές τεχνικές μεθόδους που επικρατούσαν κατά τα χρόνια της Μύρτιδος, δίνοντας έτσι μια εικόνα διαφόρων τομέων της ζωής και του βιοτικού επιπέδου.



Τα σπίτια χτίζονταν σε γερά θεμέλια από πέτρα, με τούβλα ή ξύλα από πάνω και κεραμίδια στη στέγη. Η πρόσοψη δεν ήταν ποτέ επιβλητική. Για λόγους ασφαλείας υπήρχαν ελάχιστα παράθυρα και μία εξωτερική πόρτα. Τα περισσότερα δάπεδα ήταν από καλά πατημένο χώμα ή πηλό. Διέθεταν συνήθως κάλυμμα από βότσαλα τοποθετημένα σε υπόστρωμα από ασβεστοκονίαμα και μία ελαφριά υπερυψωμένη πλατφόρμα κατά μήκος των τοίχων. Τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν οι τεχνίτες της εποχής δεν διαφέρουν σημαντικά από τα σύγχρονα (καλέμι, μυστρί, σφύρα κλπ). Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ανυψωτικές μηχανές της κλασικής περιόδου, στις οποίες εντοπίζονται κοινά στοιχεία με τους σύγχρονους γερανούς.  


Ενεργειακές ανάγκες 

Η θέρμανση των αρχαίων οικιών (εστιών) γινόταν με το μαγκάλι ενώ ως πρώτη ύλη χρησιμοποιούνταν το ξύλο και σπανιότερα το ξυλοκάρβουνο. Το μαγείρεμα γινόταν σε πρόχειρες ή κτιστές εστίες, σε φούρνους δηλαδή σε μια γωνία της αυλής, αλλά και σε φορητά πύραυνα, κάτι σαν τις σημερινές φουφούδες, που χρησίμευαν για ψήσιμο αλλά και για επιπλέον θέρμανση του σπιτιού αξιοποιώντας έτσι την ενεργειακή πηγή για δύο χρήσεις (μαγείρεμα και θέρμανση). Με αυτό τον τρόπο αυξάνονταν ο βαθμός απόδοσης του καυσίμου (ξύλου) κάτι το οποίο ακόμα και για την σημερινή εποχή χαρακτηρίζεται ως πρόκληση.  


Έπιπλα και οικιακά σκεύη 

Τα έπιπλα ήταν απλά κρεβάτια, κλισμοί, δίφροι και τραπέζια με πολλά κλινο-σκεπάσματα και μαξιλάρια. Τα μαγειρικά σκεύη, μικρά τα περισσότερα, μαρτυρούν τις συνήθειες αλλά και το πρόβλημα της διατήρησης του φαγητού, γι’ αυτό άλλωστε η προετοιμασία επέβαλε μικρές ποσότητες. Οι σπόροι καβουρδίζονταν για τη μυρωδιά στα φαγητά, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι οι αρχαίοι Αθηναίοι δεν τηγάνιζαν με λάδι. 


Στρατιωτικές τεχνικές: 

Ο 4ο αιώνας π.Χ., σφραγίστηκε από τις ένοπλες αντιπαραθέσεις των ισχυρών δυνάμεων της εποχής. Για την επιτυχή έκβαση της μάχης ήταν αναγκαία η επικοινωνία μεταξύ των στρατιωτικών μονάδων, ώστε να επιτευχθεί συντονισμός των κινήσεων και να δοθεί το αποφασιστικό χτύπημα στον αντίπαλο. Ο υδραυλικός τηλέγραφος και η πυρσεία αποτελούσαν το σύστημα μυστικών τηλεπικοινωνιών κατά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Ο υδραυλικός τηλέγραφος (όρος που αποδίδεται στον Ευάγγελο Σταμάτη) αποτελούνταν από ένα δίκτυο από βαρέλια με νερό. Στην επιφάνεια του νερού επέπλεε ένας φελλός με κάθετο ραβδί προσαρμοσμένο σε αυτόν, πάνω στο οποίο ήταν χαραγμένα τα γράμματα της αλφαβήτου. Η πυρσεία ήταν ένας σύστημα οπτικής αναμετάδοσης σημάτων με φλόγες. Όταν ήθελαν να μεταδώσουν ένα μήνυμα, ειδοποιούσαν την επόμενη σκοπιά υψώνοντας έναν  αναμμένο πυρσό.  


Βιβλιογραφικές αναφορές:

1)       Σταμάτης Ε., Αι μυστικαί τηλεπεκοινωνίαι των αρχαίων Ελλήνων, 1969. 

2)       Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας, Τεχνικό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Αρχαία Ελληνική Τεχνολογία. Κατάλογος της Έκθεσης, Κρυπτοστοά Αρχαίας Αγοράς, 21 Αυγούστου-22 Σεπτεμβρίου 1997, Θεσσαλονίκη, 1997.

3)       ΝΟΗΣΙΣ (πύλη της αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας). Κέντρο διάδοσης επιστημών και μουσείο τεχνολογίας. http://www.tmth.edu.gr/aet/index.html



Γερανός: Η ανυψωτική μηχανή της αρχαιότητας που χρησίμευε στο κτίσιμο μεγάλων οικιών, μεγάρων και ναών για την ανύψωση βαριών όγκων από πέτρα ή μάρμαρο. Στο ακόλουθο σκαρίφημα φαίνεται μια αναπαράσταση της ξύλινης ανυψωτικής μηχανής (γερανός).

440 B.C. - 429 B.C.